6.4 C
New York
Thứ Ba, Tháng Mười Hai 7, 2021

“Đánh thức” danh trà Bàu Cạn, Trồng nhãn trái vụ: Hướng đi mới ở Chư Sê

Công nhân thu hoạch tại vườn chè được trồng từ năm 1927.

“Đánh thức” danh trà Bàu Cạn

Dấu ấn thuở đồn điền

Nằm ở độ cao 700 m so với mực nước biển, Bàu Cạn có địa hình bằng phẳng với đất bazan màu mỡ, nguồn nước dồi dào, khí hậu ôn hòa, do vậy đã trở thành “điểm hút” của các nhà tư sản Pháp trong “cơn sốt” lập đồn điền chè, cà phê và các loại cây trồng có nguồn gốc cận nhiệt đới.

Từ năm 1923, người Pháp đã thành lập Công ty Nông nghiệp chè và cà phê tỉnh Kon Tum-Compagnie Agricole Des Thés Et Cafés Du Kon Tum (gọi tắt là CATECKA). Cũng từ đây, cây chè “bén duyên” với vùng đất này. Sinh trưởng tốt, diện tích ngày càng mở rộng, cây chè đã mang lại nguồn lợi nhuận lớn cho các ông chủ đồn điền người Pháp khi cho ra những sản phẩm chất lượng không chỉ từ khí hậu cùng nguồn nước tinh khiết mà còn từ nguồn đất khác biệt ngay dưới ngọn núi lửa Hàm Rồng.

Những điều kiện tự nhiên cực kỳ thuận lợi đó đã đưa đồn điền này ngày càng phát triển. Dù cả khu vực Bắc Tây Nguyên thời điểm đó thành lập khá nhiều đồn điền nhưng đây là đồn điền làm ăn phát đạt nhất thời Pháp thuộc. Từ diện tích chè 680 ha với 4,8 triệu cây (vào năm 1928), chỉ sau một năm, diện tích chè tại đồn điền này tăng lên đến 900 ha với 5,8 triệu cây. Theo tư liệu của người Pháp vẫn còn lưu giữ, những sản phẩm từ cây chè Bàu Cạn nhanh chóng được giới quý tộc châu Âu và châu Á ưa chuộng. Từ đó, nhiều nhà đầu tư đã tham gia hợp tác phát triển vào đồn điền này.

Giờ đây, Bàu Cạn vẫn còn lưu giữ những vết tích về một thời “ăn nên, làm ra”, từ những ngôi biệt thự, văn phòng làm việc, nhà ở đến cả hệ thống thủy điện được xem là thủy điện thứ 2 được xây dựng tại Việt Nam. Thủy điện này dù chỉ có công suất 0,172 MW nhưng không chỉ phục vụ cho đồn điền, công nhân sinh hoạt mà còn cung cấp cho cả đô thị Pleiku thời bấy giờ. Dù được khởi công từ năm 1950 nhưng đến nay thủy điện này vẫn hoạt động với toàn bộ máy móc từ thời Pháp thuộc đến nay, chỉ có một số bộ phận nhỏ phải sửa chữa hoặc thay thế.

Thậm chí, nơi đây từng có một sân bay tư nhân đầu tiên của khu vực Bắc Tây Nguyên. Khoảng cuối thập niên 50 của thế kỷ XX, một chủ đồn điền người Pháp đã mua cả máy bay tư nhân không chỉ để tự mình bay quanh đồn điền kiểm tra việc sản xuất mà còn bay về Sài Gòn nghỉ ngơi cuối tuần. Trước năm 1961, khi chưa có Sân bay Cù Hanh (Sân bay Pleiku ngày nay), các máy bay muốn hạ cánh xuống Pleiku đều phải nhờ đến đường băng của ông chủ đồn điền này.

“Đánh thức” danh tiếng trăm năm

Ông Đặng Trường Sanh-Giám đốc Công ty cổ phần Chè Bàu Cạn-cho biết: Công ty đang quản lý trên 400 ha chè, trong đó có 100 ha chè cổ thụ gần trăm năm tuổi. “Dù trải qua nhiều biến cố, thăng trầm nhưng thương hiệu chè Bàu Cạn vẫn tồn tại đến ngày nay, chất lượng chè có thể sánh ngang với những thương hiệu chè nổi tiếng khác. Do vậy, Công ty đang tính toán giải pháp để đánh thức một danh trà tồn tại cả trăm năm nay”-ông Sanh chia sẻ.

Từ năm 2017, sau khi cổ phần hóa, ngoài giữ ổn định những vườn chè giống thuần chủng, Công ty còn đầu tư cải tạo những vườn chè, đưa cơ giới vào sản xuất cũng như áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế về an toàn vệ sinh thực phẩm nhằm tạo nên những sản phẩm có uy tín đối với ngành chè trong và ngoài nước. Công ty cũng đã thay đổi mẫu mã, đa dạng hóa sản phẩm nhưng vẫn giữ thương hiệu trà Bàu Cạn-CATECKA, trong đó có sản phẩm hồng trà vốn rất nổi tiếng từ thời Pháp thuộc giờ cũng đã được Công ty nghiên cứu, chế biến đưa ra thị trường sau nhiều năm vắng bóng và được người tiêu dùng đón nhận. Từ đó, năng suất và chất lượng chè của Công ty ngày càng được nâng lên lên; đời sống người lao động được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người 6 triệu đồng/người/tháng. Nhiều sản phẩm từ cây chè đã xuất đi các thị trường lớn như Trung Đông, Đài Loan với 60 tấn chè khô/năm.

Cùng với những sản phẩm từ cây chè, để đa dạng hóa sản phẩm và khai thác tốt nguồn tài nguyên nơi đây, Công ty còn phát triển thêm cây cà phê và bơ booth. Giám đốc Công ty phân tích: “Biên độ dao động nhiệt giữa ngày và đêm của vùng đất này từ 12 đến 14OC, thích hợp cho quá trình tích lũy gluxit và hợp chất thơm trong củ quả, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm. Chúng tôi đang hướng đến sản phẩm các loại cà phê cao cấp với diện tích 400 ha, cho sản lượng 1.500 tấn/năm. Với việc thực hiện công nghệ chế biến ướt là công nghệ mới ở Việt Nam khi đòi hỏi khắt khe về tiêu chuẩn đầu vào là 90% quả chín, tỷ lệ vỡ tạp chất hầu như không có, sản phẩm cà phê của Công ty đã được Công ty Golden Beans của Singapore bảo đảm việc bao tiêu đầu ra. Từ đó, nâng giá trị hạt cà phê vươn ra thị trường thế giới”.

Ông Đặng Trường Sanh tâm sự: “Chúng tôi đang ấp ủ nhiều dự định để không chỉ gầy dựng lại một thương hiệu chè đã có gần trăm năm qua mà còn biến vùng đất này thành điểm đến của du khách trong thời gian tới. Bởi không chỉ có vườn chè mà Bàu Cạn còn chứa đựng trong mình những giá trị lịch sử cùng nhiều thắng cảnh như: suối Mơ, thác Bàu Cạn hay khoảng đồi vàng rực hoa muồng thu hút du khách tới tham quan… Tuy nhiên, đó là việc lâu dài và đòi hỏi cần có sự chung tay của các cấp chính quyền địa phương”.

Theo Baogialai.com.vn

Trồng nhãn trái vụ: Hướng đi mới ở Chư Sê

Để khắc phục bất lợi về thời tiết và giá cả, một số hộ dân ở huyện Chư Sê đã mạnh dạn xử lý kỹ thuật cho cây nhãn ra hoa trái vụ, đem lại hiệu quả kinh tế khá cao. Đây cũng được xem là một trong những hướng đi mới trước thực trạng cây hồ tiêu, cà phê đang gặp khó.

Chủ động chuyển đổi cây trồng

Gần 20 năm trước, sau một thời gian dài gắn bó với cây hồ tiêu nhưng không “bén duyên”, ông Đào Văn Côi (SN 1940, trú tại thôn Phú Cường, xã Ia Pal) đã quyết định trở về quê nhà Hải Dương mang theo 50 cây giống nhãn lồng Hưng Yên vào trồng thử nghiệm. Trước hiệu quả kinh tế ổn định mà cây nhãn mang lại, ông Côi không ngừng mở rộng diện tích, đạt 4 ha nhãn vào năm 2002.

Ông Đào Văn Côi (thôn Phú Cường, xã Ia Pal, huyện Chư Sê) bên vườn nhãn cho quả trái vụ. Ảnh: Hồng Thi
Ông Đào Văn Côi (thôn Phú Cường, xã Ia Pal, huyện Chư Sê) bên vườn nhãn cho quả trái vụ.
Tuy nhiên, với thời tiết Tây Nguyên biến đổi bất thường, vườn nhãn của ông Côi có năm bị mất mùa, mất giá. Điều này khiến ông luôn trăn trở và tìm giải pháp khắc phục. “Nhằm giảm thiệt hại kinh tế, tôi tăng cường chăm sóc cho cây kỹ lưỡng hơn, theo dõi tình hình sâu bệnh để điều trị tận gốc… Năm 2013, trong một lần tham dự hội thảo ở Chư Sê liên quan đến kỹ thuật trồng cây ăn quả, tôi được biết đến phương pháp trồng nhãn trái vụ và áp dụng thành công cho vườn cây của mình. Từ đó đến nay, nhãn trái vụ cho thu hoạch gần như quanh năm với giá cả ổn định”-ông Côi kể lại.

Hiện nay, vì tuổi cao, ông Côi đã chia lại cho con cháu phần lớn diện tích nhãn đã trồng, chỉ giữ lại khoảng 70 cây trong vườn để tiện chăm sóc. Trong đó, có 30 cây mới trồng, chuẩn bị cho quả và 40 cây đang trong giai đoạn kinh doanh; tất cả đều được ông xử lý cho ra hoa trái vụ theo phương thức gối đầu nhau. Ngoài ra, ông Côi cũng trồng thêm 300 cây nhãn xen với mía tím trên diện tích 7 sào. Để chủ động đầu ra, ông đã ký hợp đồng với 4 tiểu thương ở TP. Pleiku thu mua nhãn (từ tháng 7 Âm lịch năm trước đến tháng Giêng năm sau) với giá 30.000 đồng/kg tại vườn. Bình quân mỗi năm, 40 cây nhãn đang trong giai đoạn kinh doanh cho sản lượng khoảng 6 tấn quả (cao hơn chính vụ 1 tấn quả), sau khi trừ chi phí, đem về thu nhập cho gia đình ông Côi 150 triệu đồng.

Ông Côi chia sẻ: “Muốn để nhãn ra quả trái vụ thì chính vụ nên để cây phát triển tự nhiên, chỉ tập trung chăm sóc lúc trước 5-6 tháng so với thời điểm dự tính cho thu quả, dùng thuốc kích thích và bón phân cho cây hợp lý; đồng thời sau khi thu hoạch phải tỉa tán, cành gọn gàng để nhãn bật lộc tốt sẽ ra hoa, đậu quả sai hơn”.

Ông Nguyễn Xuân Tảo (làng Greo Sek, xã Dun) cũng là một trong những hộ chọn cây nhãn để trồng xen trong vườn hồ tiêu đang chết dần của gia đình. Loại giống ông chọn là nhãn Hương Chi và nhãn siêu ngọt với 300 cây trên diện tích 6 sào. “Hiện 200 cây nhãn trong vườn đã bắt đầu cho thu bói sau 3 năm xuống giống và đều được tôi tác động kỹ thuật để cho quả trái vụ, tránh mùa mưa và rơi vào các dịp Tết Đoan ngọ, rằm tháng 7 và Tết Nguyên đán. Nếu chăm sóc tốt, mỗi cây nhãn sẽ cho thu nhập trên 2 triệu đồng. Ở thời điểm hiện tại, so với hồ tiêu và cà phê, cây nhãn đòi hỏi công chăm sóc, lượng phân bón khá ít nhưng giá trị kinh tế lại cao hơn nhiều”-ông Tảo lạc quan bày tỏ.

Triển khai chuỗi liên kết trồng nhãn

Trước thực trạng các cây trồng chủ lực trên địa bàn đang dần mất vị thế vốn có, huyện Chư Sê đã không ngừng tìm kiếm giải pháp để đồng hành với người dân trong việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Ông Nguyễn Văn Hợp-Trưởng phòng Nông nghiệp và PTNT huyện-cho hay: Hiện nay, toàn huyện có khoảng 10 ha nhãn, tập trung ở các xã: Ia Pal, Hbông, Dun; trong đó đa phần là nhãn trái vụ. Nhận thấy hiệu quả khả quan mà cây nhãn mang lại, huyện đã phối hợp với Hợp tác xã (HTX) Nông-Lâm nghiệp và Dịch vụ Trường Xuân (có trụ sở tại huyện Ia Pa) để chuẩn bị xúc tiến triển khai chuỗi liên kết trồng nhãn cho người dân, ưu tiên các hộ đồng bào dân tộc thiểu số và hộ nghèo. Ngoài hỗ trợ về giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và kỹ thuật trong suốt quá trình trồng, HTX sẽ ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm cho bà con.

Hiện nay, gia đình ông Đào Văn Côi đã trồng thêm 300 cây nhãn xen với mía tím trên diện tích 7 sào. Ảnh: Hồng Thi
Hiện nay, gia đình ông Đào Văn Côi đã trồng thêm 300 cây nhãn xen với mía tím trên diện tích 7 sào.
Trao đổi với P.V, ông Ngô Trọng Phượng-Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông-Lâm nghiệp và Dịch vụ Trường Xuân-cho biết: Sau khi trồng thành công 500 ha nhãn ở tỉnh Đak Lak và xây dựng được thị trường tiêu thụ ổn định, HTX đã quyết định mở rộng thêm ít nhất 120 ha tại một số huyện như: Chư Sê, Chư Pưh, Chư Pah và Ia Grai. Được sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh và các huyện, HTX đã gặp gỡ, đối thoại, giới thiệu với người dân về mô hình; chọn hộ để triển khai thực hiện chuỗi liên kết trồng nhãn giữa bà con nông dân và HTX trong năm 2019. Riêng tại huyện Chư Sê, chúng tôi sẽ liên kết cùng 120 hộ dân với tổng diện tích 30 ha (tối thiểu 3 sào/hộ); bình quân mỗi héc ta sẽ trồng 500 cây nhãn và cho sản lượng 20 tấn. Hiện đã có khoảng 80 hộ dân đăng ký tham gia mô hình, dự kiến trong tháng 7 sẽ cấp giống để bà con tiến hành trồng.

Cũng theo ông Phượng, giống nhãn mà HTX lựa chọn thực hiện dự án là Hương Chi. Hiện nay, giá nhãn trên thị trường dao động trong khoảng 25.000-32.000 đồng/kg. Đặc biệt, nếu can thiệp bằng biện pháp kỹ thuật để nhãn cho quả trái vụ thì giá trị kinh tế thu về sẽ cao hơn. “Để đồng hành cùng người dân, HTX sẽ hỗ trợ một phần cây giống; kỹ thuật trồng, chăm sóc, thu hoạch; 100% phân bón và thuốc bảo vệ thực vật trong năm đầu tiên; đồng thời cam kết bao tiêu 100% sản phẩm theo giá thị trường, trong đó mặc định luôn mức giá tối thiểu là 15.000 đồng/kg. Hợp tác xã đang xuất bán 50% số nhãn thương phẩm tại nội địa, 50% còn lại ủy thác xuất khẩu tại thị trường Malaysia, Australia và Hàn Quốc. Trong tương lai gần, HTX sẽ tìm đường xuất khẩu sang Mỹ. Do đó, ngay từ bây giờ, chúng tôi định hướng để người dân trồng nhãn sạch theo hướng hữu cơ”-ông Phượng thông tin.

Đến thời điểm hiện tại, xã Dun là địa phương có số lượng người dân đăng ký tham gia mô hình đông nhất với 70 hộ. Ông Võ Văn Quá-Chủ tịch UBND xã Dun-chia sẻ: “Người dân trong xã ai cũng phấn khởi, tin tưởng khi có sự đồng hành của doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Hiện tại, chúng tôi đã thành lập các tổ hợp tác và đang làm đất để chuẩn bị trồng nhãn”.

Theo Baogialai.com.vn

XEM THÊM : TP. Pleiku: Mưa to gió lớn làm ngã đổ cây xanh,Câu lạc bộ ENVI: Tình nguyện vì môi trường

Tin liên quan

Quảng cáo tự động

TIN GIA LAI

Quảng cáo tự động